# 12345 test indeksowania w przeglądarkach# # # ^2010# *3# @Włodzimierz Szpringer# Ekonomiczne teorie regulacji konkurencji# $Artykuł analizuje znaczenie wzmocnienia podejścia ekonomicznego w prawie konkurencji. Dotyczy to w szczególności rynków technologii IT i komunikacji elektronicznej, których określanie nie uwzględnia dynamiki innowacji. W centrum uwagi są rozwiązania dotyczące urządzeń kluczowych, granic narzucania licencji, zbiorowej dominacji rynkowej, transakcji wiązanych, kartelizacji i koncentracji, a także warunków skutecznej ochrony konsumenta. Wzmocnienie podejścia ekonomicznego stwarza takie problemy, jak: niebezpieczeństwo relatywizacji norm, brak pewności prawnej, wzrost kosztów oraz długości i złożoności procedur, kolizja między zakazami per se a tzw. zasadą rozsądku, a także postulat projektowania norm „optymalnie zróżnicowanych”, które zapewniają konkurentom „bezpieczne enklawy” – wolne od ingerencji państwa. Korzystanie z wiedzy ekonomicznej w prawie konkurencji nawiązywało dotychczas przeważnie do neoklasycznej teorii równowagi, nie doceniając innych nurtów ekonomii np. ekonomii rozwoju, ekonomii behawioralnej itd, Nowe ujęcia teorii konkurencji rozwijają się np. w obrębie Nowej Ekonomii Instytucjonalnej. Modele jednak z trudem poddają się weryfikacji. Prawo konkurencji wymaga wyraźnego określania celów i wartości, czego brak prowadzi do zaniedbania perspektywy rozwojowej oraz konkurencji dynamicznej promującej innowacyjność w gospodarce.# @Michał Jurek# Ograniczenie autonomii polityki pieniężnej w warunkach integracji finansowej# $W artykule zbadano możliwości przezwyciężania asymetrycznych zaburzeń gospodarczych w systemie kursu stałego i systemie kursu zmiennego, uwzględniając nasilającą się integrację finansową, skutkującą wzrostem międzynarodowych przepływów kapitału. Analizę prowadzono, przenosząc model Mundella-Fleminga na grunt teorii optymalnych obszarów walutowych. Przeprowadzone rozważania pozwoliły stwierdzić, że przy założeniu, zgodnie z którym jedynym czynnikiem wpływającym na przepływy kapitału są zmiany nominalnej stopy procentowej, kraje które stosują system stałego kursu i tworzą unię walutową, winny niwelować skutki asymetrycznego zaburzenia, posługując się narzędziami polityki fiskalnej. Cechuje je bowiem wyższa skuteczność, niż narzędzia polityki pieniężnej. Prowadzi to do wniosku, że gdy bada się grupę państw, które chcą tworzyć lub już tworzą unię walutową, nie powinno się zestawiać kosztów utraty autonomii polityki pieniężnej i kursowej z profitami płynącymi z jej zachowania. Należy raczej poddać ocenie jakość polityki fiskalnej, uprawianej przez te państwa. Rezygnacja z autonomicznej polityki pieniężnej będzie pochopną decyzją wtedy, gdy kraje ją podejmujące, nie są gotowe, by uprawiać skoordynowaną, zdyscyplinowaną i przejrzystą politykę fiskalną.# @Aleksandra Parteka, Joanna Wolszczak-Derlacz# Konwergencja płac w Unii Europejskiej (1995–2005)# $W artykule przedstawiono empiryczną analizę konwergencji relatywnych wynagrodzeń brutto w grupie 20 krajów rozszerzonej UE (pięć nowych krajów członkowskich: Czechy, Polska, Słowacja, Słowenia, Węgry oraz kraje dawnej UE15) w latach 1995-2005. Analiza oparta jest o nowo dostępne dane, pozwalające prześledzić proces konwergencji płac różnych grup pracowników (wysoko-, średnio- i niskowykwalifikowanych) na poziomie sektorowym (12 sektorów przemysłu przetwórczego). Analiza konwergencji typu sigma wskazuje na istnienie najwyższego stopnia dyspersji płac wśród pracowników o najniższych kwalifikacjach. Rezultaty estymacji dynamicznego modelu panelowego uzyskane z pomocą estymatora Uogólnionej Metody Momentów wskazują, iż w badanej grupie 20 krajów UE występuje (powolny) proces konwergencji płac, której tempo nie przekracza 5% rocznie. Proces ten jest najwolniejszy w przypadku pracowników o najniższym poziomie wykształcenia.# @Grzegorz Bywalec# Dynamika i determinanty rozwoju gospodarczego Indii# $Artykuł omawia doświadczenie gospodarcze Indii jako państwa powstałego w 1947 roku, które przyjęło początkowo model ustroju pośredniego pomiędzy kapitalizmem a socjalizmem, czyli tzw. socjalizm indyjski, zawierający w sobie elementy wolnego rynku i centralnego planowania. Model ten nie przyniósł spodziewanych rezultatów, . gospodarka rozwijała się powoli, a udział Indii w gospodarce Azji oraz świata zmniejszał się.
Na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku Indie podjęły radykalne reformy gospodarcze polegające na liberalizacji gospodarki i jej otwarciu na świat. Reformy te korzystnie wpłynęły na modernizację gospodarki indyjskiej i znacząco przyspieszyły jej rozwój. Gospodarka Indii staje się obecnie jedną z największych i najszybciej rozwijających się gospodarek świata.
Przeprowadzone w artykule międzynarodowe porównania konkurencyjności indyjskiej gospodarki wskazują, że ma ona duże szanse na dynamiczny rozwój w przyszłości.# *2# @Andrzej Sławiński# Wpływ globalnego kryzysu bankowego na bankowość centralną# $Skala obecnego globalnego kryzysu bankowego była dla banków centralnych zaskoczeniem, ponieważ główną przyczyną jego wybuchu były straty banków poniesione w nowych obszarach ich działalności, które nie były objęte nadzorem. Spowodowało to, że władze monetarne nie miały informacji o skali rosnącego ryzyka systemowego. Dodatkowo, same banki nie zdawały sobie sprawy w wielkości podejmowanego ryzyka, ponieważ nie stworzyły dostatecznie sprawnych systemów informatycznych generujących pełny obraz wielkości ich potencjalnych strat. Decydujący wpływ kryzysu bankowego na skalę obecnej globalnej recesji pokazał, że system finansowy nie ma tak neutralnego wpływu na gospodarkę, jak zakładały to wcześniej modele DSGE. Włączenie systemów finansowych do modeli równowagi ogólnej okaże się jednak trudne ze względu na specyfikę działania systemów finansowych, którą charakteryzują krótkie horyzonty decyzyjne, istotna rola czynników behawioralnych oraz występowanie zjawisk nieliniowych. W wyniku doświadczeń obecnego kryzysu banki centralne będą częściej niż dotąd podwyższać stopy procentowe nie tylko, by stabilizować inflację, ale także, by przeciwstawiać się niestabilnym boomom kredytowym. Doświadczenia obecnego kryzysu mówią również, że samo podnoszenie stóp procentowych może nie wystarczyć, by zapobiegać niestabilnym boomom kredytowym. Dlatego zmieni się także charakter nadzoru bankowego, którego zadaniem stanie się nie tylko zapewnianie stabilności samych banków, ale także ochrona gospodarki przed nadmierną procyklicznością ich akcji kredytowej. Otwiera to jakościowo nowe pole koordynacji polityki pieniężnej i nadzorczej, czym teoria ekonomii dopiero się zajmie. Banki centralne będą także zainteresowane przywróceniem nadzoru nad rynkami międzybankowymi, ponieważ spekulacja na międzybankowych rynkach surowcowych kontraktów terminowych była jedną z głównych który skłonił banki centralne do podnoszenia stóp procentowych pomimo zbliżającej się recesji.# @Danuta Gotz-Kozierkiewicz# Polityka pieniężna a prawo Goodharta# $Realia prowadzenia polityki pieniężnej we współczesnej gospodarce wskazują na ich nieprzystawalność do podręcznikowego modelu funkcjonowania banków komercyjnych. Zgodnie z prawem Goodharta, banki znajdują rozwiązania skuteczne dla ochrony ich dochodów bez względu na intencje władz monetarnych. Takie motywy kierują również rosnącym zaangażowaniem banków w wykorzystywanie m.in. papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu w zarządzaniu aktywami i pasywami. Wpływa to na nieprzewidywalność skutków zmian krótkoterminowej stopy procentowej banku centralnego dla sektora finansowego i gospodarki realne.# @Joanna Siwińska-Gorzelak# Niestabilność wydatków publicznych a długookresowy wzrost gospodarczy# $Wpływ niestabilności wydatków publicznych na długookresowy wzrost gospodarczy - gdzie niestabilność wydatków publicznych rozumiana jest jako skala niespodziewanych odchyleń poziomu wydatków, od ich spodziewanego długookresowego trendu - jest zagadnieniem poruszanym w literaturze bardzo rzadko. Niemniej jednak wyniki kilkunastu prac, które badają to zjawisko, są jednoznaczne i pokazują, że jest ono dla wzrostu szkodliwe.Celem tego artykułu jest empiryczne zbadanie wpływu niestabilności wydatków publicznych na długookresowy wzrost PKB. Główna nowość w tym artykule - w porównaniu do wcześniejszych prac - polega na zbadaniu wpływu niestabilności wydatków publicznych na wzrost produkcji, przy użyciu danych czasowo-przekrojowych dla krajów rozwiniętych i rozwijających się. Do tej pory badania były prowadzone przede wszystkim na próbach przekrojowych. Wyniki tego badania potwierdzają tezę, że niestabilność wydatków publicznych jest niekorzystna dla rozwoju gospodarczego.# @Andrzej Czyżewski, Piotr Kułyk# Relacje między otoczeniem makroekonomicznym a rolnictwem w krajach wysoko rozwiniętych i w Polsce w latach 1991–2008# $W artykule przedstawiono rolę dominujących kierunków polityki gospodarczej a także czynników otoczenia makroekonomicznego w kształtowaniu sytuacji ekonomicznej rolnictwa. W pierwszej części omówiono założenia metodologiczne i sposoby pomiaru przemienności opcji gospodarczych. Wyniki empiryczne potwierdziły słuszność tezy, iż przekształcenia zachodzące w rolnictwie powinny być rozpatrywane na tle zmian otoczenia makroekonomicznego. Zwrócono uwagę na fakt, iż mimo podejmowania licznych prób znalezienia bardziej skutecznych sposobów stymulowania rozwoju rolnictwa, interwencjonizm rolny nadal pozostał jednym z kluczowych mechanizmów oddziaływania. Stwierdzone zbieżności zarówno w kierunkach prowadzonej polityki gospodarczej, jak również polityki rolnej nie usunęły istniejących, dysproporcji w wielkości retransferów do rolnictwa, utrzymując znaczenie jego zróżnicowania strukturalnego i sytuacji makroekonomicznej kraju. Została także zaprezentowana istota korzystnych przekształceń w otoczeniu makroekonomicznym, zwłaszcza na rynku pracy i rynku pieniądza dla zapewnienia stabilnej ścieżki zrównoważonego wzrostu gospodarczego i rozwoju rolnictwa. Doświadczenia te niosą ze sobą ważne przesłanki dla rozwiązań zapewniających rozwój rodzimego sektora rolnego poprzez podniesienie potrzeby większej dbałości o utrzymanie stabilnych warunków otoczenia i poprawę sytuacji na rynku pracy.# *1# @Łukasz Hardt# Rozwój ekonomii kosztów transakcyjnych a wzrost różnorodności współczesnej ekonomii# $W artykule opisuje się proces wzrostu zróżnicowania współczesnej ekonomii oraz twierdzi się, iż jednym z istotnych czynników stymulujących jego przebieg jest rozwój ekonomii kosztów transakcyjnych, która umożliwiła wejście do głównego nurtu ekonomii pojęć, wcześniej obecnych wyłącznie w nurtach heterodoksyjnych.
W pierwszej części artykułu wprowadza się definicję zróżnicowania teorii ekonomii, a następnie, analizując treść najważniejszych czasopism ekonomicznych, pokazuje się, iż w ostatnim ćwierćwieczu XX wieku istotnie zwiększyła się liczba elementów ekonomicznego explanans i explanandum. W dalszej części artykułu rekonstruuje się proces wchodzenia pojęcia kosztów transakcyjnych do teorii ekonomii, a więc zarówno budowania modeli równowagi ogólnej uwzględniających koszty prowadzenia handlu, jak też samej ekonomii kosztów transakcyjnych Olivera Williamsona. Następnie, m.in. na przykładzie sukcesu nowej ekonomii instytucjonalnej, pokazuje się, iż ekonomia kosztów transakcyjnych istotnie przyczyniła się do wzrostu zróżnicowania ekonomii. Artykuł zamyka refleksja nad możliwym wpływem postępującego zróżnicowania ekonomii na poziom akceptacji dla pluralizmu w ekonomii.# @Elżbieta Rychłowska-Musiał# Przeinwestowanie i koszty agencji długu w spółce# $Jednym z czynników obniżających wartość rynkową spółki są koszty agencji pojawiające się jako skutek rozdzielenia funkcji zarządzania i finansowania. Artykuł poświęcony jest zagadnieniom agencji związanym z konfliktem powstającym pomiędzy właścicielem-menedżerem, a wierzycielem przedsiębiorstwa. Ponieważ bezpośredni pomiar kosztów agencji jest niezwykle trudny, w celu oszacowania ich poziomu i określenia czynników wpływających na ich wysokość posługujemy się matematycznym modelem przedsiębiorstwa wykorzystując koncepcję opcji inwestycyjnych. Zarówno możliwość podjęcia inwestycji, jak i zaniechania działalności są wpisane w wartość spółki w postaci opcji realnych. Pojawienie się długu w pasywach spółki prowadzi do przeinwestowania i transferu ryzyka – oba zjawiska wskazywane są w literaturze jako przejawy konfliktu agencji dotyczącego długu. Dla przyjętego bazowego zestawu parametrów koszty agencji nie są wysokie, wahają się od 0,6% do 1,16% wartości spółki; jednak przy wzroście udziału długu ich poziom szybko rośnie. Koszty agencji długu związane z przeinwestowaniem są także tym wyższe, im efektywniejsze projekty inwestycyjne podejmuje spółka i im wyższe musi płacić podatki. Ciekawy efekt obserwujemy zmieniając wartości parametrów takich jak, ryzyko zmiany ceny wytwarzanego dobra i convenience yield. Okazuje się, że zarówno spółki mocno wzrostowe, jak i stabilne (wartościowe) są bardziej odporne na występowanie kosztów agencji towarzyszących przeinwestowaniu, choć źródło tej odporności jest w obu przypadkach różne.# @Piotr Misztal# Główne determinanty bilansu handlowego w Polsce# $Artykuł dotyczy analizy krótko- i długookresowych zależności między bilansem handlowym oraz kursem walutowym, dochodem narodowym i podażą pieniądza w Polsce. W analizie tej weryfikuje się elastycznościowe, absorpcyjne oraz monetarne podejścia do bilansu płatniczego w Polsce z wykorzystaniem modelu wektorowej autoregresji (VAR). Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że dochód narodowy i podaż pieniądza odgrywały kluczową rolę, jako czynniki determinujące sytuacje w bilansie handlowym Polski w okresie 1997-2008. Ponadto, stwierdzono stosunkowo mało istotną zależność między bilansem handlowym i realnym, efektywnym kursem walutowym w polskiej gospodarce.# ^2009# *6# @Bogusław Guzik# Inwestycje a stopa bezrobocia w województwach Polski# $Artykuł dotyczy rzadko poruszanej kwestii powiązania stopy bezrobocia ze wskaźnikiem in-westycji. Zależności te badano z osobna dla poszczególnych województw, a nie ogółem dla całej Polski. Umożliwiło to ustalenie specyficznych cech województw z uwagi na związek stopy bezrobocia z inwestycjami oraz uzyskanie modeli znacznie lepiej dopasowanych do danych empirycznych niż modele spotykane w literaturze.# @Adam P. Balcerzak# Efektywność systemu instytucjonalnego a potencjał gospodarki opartej na wiedzy# $Celem niniejszego opracowania jest empiryczna ocena relacji pomiędzy zakresem wykorzystania potencjału nowej globalnej gospodarki wiedzy przez kraje wysoko rozwinięte a poziomem efektywności systemów instytucjonalnych w tych państwach. W badaniu postawiono tezę, zgodnie z którą koncentracja państwa na wykonywaniu funkcji systemowych nastawionych na kreowanie efektywnego ładu instytucjonalnego stwarza korzystne warunki dla wykorzystania potencjału nowej globalnej gospodarki wiedzy. Rozwój nowej globalnej gospodarki wiedzy prowadzi natomiast do wzrostu znaczenia państwa w wykonywaniu funkcji systemowych. Wersyfikując tak sformułowaną tezę wykorzystano taksonometryczną metodę syntetycznego miernika rozwoju. Badaniem objęto kraje OECD w latach 2001-2005. W świetle przeprowadzonej analizy hipoteza badawcza pracy nie została sfalsyfikowana.# @Maciej K. Dudek# Euro w ujędziu wybranych teorii ekonomii# $Celem tego artykułu jest przedstawienie argumentów wypływających z wybranych teorii ekonomii, które są zazwyczaj pomijane w dyskusjach na temat zasadności przyjęcia wspólnej waluty. Tekst skupia się na zagadnieniach efektywności oraz dobrobytu. W szczególności, artykuł poświęcony jest analizie pochodzenia kosztów transakcyjnych, roli polityki stabilizacyjnej, zupełności rynków oraz względów informacyjnych w procesie określania optymalnego systemu walutowego. Artykuł pokazuje, iż spojrzenie na problematykę wprowadzenia euro przez pryzmat teorii ekonomii może w interesujący i istotny sposób uzupełniać wyniki dotychczas uzyskane.# @Izabela Bludnik# Redukcjonizm w modelach neokeynesowskich# $Program badawczy powstałego na początku lat 70. XX wieku neokeynesizmu został zdominowany przez poszukiwanie mikroekonomicznych uzasadnień dla poważnych, trwałych fluktuacji koniunktury. W tym celu neokeynesiści zaadaptowali, charakterystyczny dla modelu doskonałej konkurencji, redukcjonizm. Równocześnie w modelach neokeynesowskich mamy do czynienia z różnego rodzaju niedoskonałościami systemu, które ze swej istoty negują koncepcję jednostki reprezentatywnej. Wyprowadzanie wniosków zagregowanych przy pomocy prostej sumy (z założenia nieporównywalnych) pojedynczych wniosków, stanowi więc sprzeczność samą w sobie. Dzieląc teoretyczne konstrukcje neokeynesowskie na trzy grupy, a mianowicie: 1. modele niedoskonałej konkurencji oraz heterogeniczności podmiotów, dóbr i/lub transakcji, 2. modele heterogeniczności między homogenicznymi grupami podmiotów, 3. modele continuum homogenicznych podmiotów, pokazano, że zastosowanie metody redukcjonizmu wypacza istotę keynesizmu, pozbawiając go jego oryginalności i odrębności względem podejścia klasycznego.# *5# @Marcin Krawczyk# Deficyt budżetu państwa i aktywność gospodarcza# $Polityka fiskalna, która jest prowadzona za pomocą deficytu budżetowego budzi emocje, bo zdanie ekonomistów na jej temat jest podzielone. Ekonomiści dyskutują o tym, czy zwiększenie deficytu przyczyni się do pobudzenia aktywności gospodarczej.
Deficyt może powstać w wyniku zwiększenia zakupów państwa. Dyskusja toczy się wokół tego, czy zmiany wielkości zatrudnienia, produkcji oraz cen będą trwałe, jak również wokół tego, czy deficyt podniesie krajowe stopy procentowe i wypchnie prywatne wydatki tak, że zatrudnienie i produkcja jednak nie wzrosną.
Deficyt może również powstać w wyniku obniżenia dochodów podatkowych. Wtedy wątpliwości budzi to, czy niższe obciążenia podatkowe skłonią podmioty gospodarcze do wydatkowania więcej tak, by zatrudnienie i produkcja zaczęły wzrastać.
Oddziaływanie deficytu budżetu państwa na aktywność gospodarczą nie jest jednoznaczne, bo jego przebieg jest uzależniony między innymi od tego, jak podmioty gospodarcze postąpią wtedy, gdy w ich portfelach aktywów finansowych pojawią się dodatkowe dłużne papiery państwa.
Deficyt budżetu państwa może przynieść niespodziewane skutki, gdy podmioty ogarnia niepewność, która jest cechą kryzysów gospodarczych. Oczekiwania podmiotów stają się niestabilne i jednorodne, gdy zaczynają dominować stadne zachowania. Bardzo ważne staje się wtedy to, czy prowadząc politykę gospodarczą państwo potrafi skutecznie oddziaływać na nastroje podmiotów i kreować ich oczekiwania.# @Jerzy Żyżyński# Wejście do strefy euro – od iluzji do konkretów# $Autor omawia kwestię niedostosowania realnego polskiej gospodarki do wejścia do strefy euro. Pokazuje poziom dywergencji w obszarze podziału dochodu narodowego, niedorozwoju systemu bankowego w aspekcie wielkości jego aktywów w stosunku do PKB oraz finansowej słabości sektora publicznego. Na tym tle omawia skutki, jakie spowodowałoby wejście do strefy euro w warunkach niekorzystnego kursu, pokazując dysparytet kursu rynkowego do kursu według parytetu siły nabywczej. Postuluje odejście od ogólnikowego uzasadniania celowości wejścia do strefy euro, co nazywa iluzją, i przeprowadzenie szerokiej analizy skutków zamiany złotego na euro dla różnych wariantów kursu wymiany.# @Henryk Domański, Artur Pokropek# Regionalne zróżnicowanie zależności między poziomem wykształcenia a wielkością dochodów# $Dotychczasowe analizy dotyczące zależności dochodów od wykształcenia koncentrowały się na porównywaniu zmian w czasie. Próbowano w ten sposób odpowiedzieć na ważne pytanie – czy rzeczywiście finansowe „zwroty” za kapitał edukacyjny ulegają zwiększeniu. Problemem, który umykał uwadze badaczy, był wymiar regionalny – podejmujemy go w analizach przedstawionych poniżej. Odwołując się do danych z polskiej edycji międzynarodowego projektu PISA, realizowanego w 2006 r. na ogólnokrajowej próbie dobranej metodą losową, ustalimy, w jakim stopniu zależność między wykształceniem i dochodami zależy od miejsca zamieszkania. Jest to pytanie o opłacalność wykształcenia w przekroju terytorialnym i o mechanizmy kształtowania się merytokracji w Polsce. Okazuje się, że między miejscowościami występują wyraźne różnice. Miejsce zamieszkania różnicuje w znaczącym stopniu wpływ wykształcenia na poziom dochodów, co wskazywałoby, że z punktu widzenia opłacalności wykształcenia i dla rozwoju merytokracji są miejscowości lepsze i gorsze. Wykształcenie przynosi większe korzyści finansowe w miejscowościach o wyższym poziomie aktywności zawodowej, który można traktować jako odzwierciedlenie wyższego poziomu zamożności i rozwoju. Interpretując wyniki analiz, wskazujemy, że może to być efektem większej konkurencyjności, sprzyjającej różnicowaniu wynagrodzeń według kwalifikacji jednostek i silniejszych motywacji pracodawców do wynagradzania pracowników proporcjonalnie do zasług.# *4# @Andrzej Czyżewski, Sebastian Stępień# Zmiany mechanizmów Wspólnej Polityki Rolnej UE a oczekiwania Polski# $Zakończony w listopadzie 2008 r. średniookresowy przegląd Wspólnej Polityki Rolnej UE, tzw. „Health Check” zawiera wiele rozwiązań związanych z dalszym funkcjonowaniem WPR, których celem ma być uporządkowanie i uproszczenie mechanizmów wsparcia rolnictwa unijnego. Głównym celem artykułu jest zaprezentowanie podstawowych kierunków zmian mechanizmów wparcia rolnictwa UE, uzgodnionych w ramach przeglądu oraz ich ocena pod kątem stabilizacji rynków rolnych i dochodów rolniczych z punktu widzenia interesów polskiego rolnictwa. Ukazane są propozycje dotyczące idei jednolitej płatności bezpośredniej, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, zmian interwencji rynkowej oraz zarządzania ryzykiem. Autorzy próbują odpowiedzieć na pytanie, czy postulowane zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej uwzględniają wyzwania, przed jakimi stoi obecnie rynek rolny (rosnące ceny żywności, zmiany w środowisku naturalnym) i czy będą ewoluowały w kierunku większej stabilizacji sektora żywnościowego. Analizując końcowe ustalenia „Health Check” konkludują, że ze względu na specyfikę sektora rolnictwo unijne powinno być nadal wspierane finansowo i posiadać charakter wspólnotowy. Pozytywnie oceniają reorientację wsparcia z rynkowego w kierunku płatności bezpośrednich, jak i dążenie do oddzielenia dopłat od wielkości i struktury produkcji. Krokiem w dobrym kierunku jest wzmocnienie finansowania rozwoju obszarów wiejskich poprzez mechanizm modulacji płatności oraz działań związanych z ochroną środowiska naturalnego i przeciwdziałaniem ryzyku w produkcji rolniczej.# @Piotr Misztal# Zmiany kursu walutowego a dynamika cen w Polsce# $Celem artykułu jest analiza wpływu zmian kursu walutowego na dynamikę cen w Polsce. Wiedza dotycząca zakresu przenoszenia zmian kursowych na ceny pozwala na ocenę wpływu zmian kursów walutowych na krajową inflację i tym samym na politykę monetarną banku centralnego.
Wyniki badań empirycznych wskazują, że w przenoszenie zmian kursowych na ceny importowe, produkcyjne i konsumpcyjne w Polsce jest niepełne, zarówno w krótkim jak i długim okresie czasu. Rezultaty badań są zgodne z argumentami teoretycznymi, wskazującymi na generalnie mniejszy stopień przenoszenia zmian kursowych na ceny importowe towarów bardziej przetworzonych i większy stopień przenoszenia w przypadku towarów mniej przetworzonych. Co więcej, stopień przenoszenia zmian kursowych na ceny importowe wyrobów przemysłowych wzrasta wraz ze wzrostem stopnia ich substytucyjności, a stopień przenoszenia zmian kursowych na ceny importowe surowców i artykułów rolno-spożywczych zmniejsza się w miarę spadku stopnia ich substytucyjności.# @Waldemar Florczak# Zbrodnia i kara. Próba kwantyfikacji makroekonomicznych uwarunkowań przestępczości w Polsce# $W artykule dokonano identyfikacji i kwantyfikacji – na szczeblu makro – wpływu czynników warunkujących przestępczość w Polsce w latach 1970–2005, przy użyciu modelu ekonometrycznego, ze szczególnym uwzględnieniem efektu odstraszania. Narrację tekstu zilustrowano odpowiednimi przykładami, biorąc za punkt odniesienia przestępczość w Polsce w okresie objętym analizą. Na etapie specyfikacji poszczególnych równań – wspartej odwołaniami do odpowiednich teorii przestępczości – celowo nie dokonano gradacji znaczenia poszczególnych czynników, potencjalnie wpływających na wariancję zmiennych objaśnianych, czego efektem było wykorzystanie metody regresji krokowej (stepwise regression) do szacunku parametrów strukturalnych. Objaśniono wariację następujących wskaźników przestępczości: (i) ogółem, (ii) z użyciem przemocy, (iii) przeciwko mieniu, (iv) pozostałych rodzajów przestępstw oraz (v) ogólnospołecznych kosztów przestępczości. W świetle przedstawionych rezultatów, przyczyn rosnącej przestępczości należy szukać przede wszystkim w pogarszających się wskaźnikach rozwoju społecznego – w tym przede wszystkim narastających nierównościach ekonomicznych – jak również w łagodniejszej polityce karnej wobec sprawców czynów karalnych. Zjawiskom tym nie jest w stanie przeciwdziałać wzrost gospodarczy, który wpływa na obniżenie skali przestępczości.# *3# @Jerzy Wilkin# Czy ekonomia może być piękna? Rozważania o przedmiocie i metodzie ekonomii# $Artykuł prezentuje próbę spojrzenia na proces ewolucji współczesnej ekonomii z punktu widzenia pojęcia piękna. Piękno jest kategorią, do której odwołują się naukowcy z wielu dziedzin, a zwłaszcza nauk ścisłych (fizyki i matematyki) oraz nauk humanistycznych, ale rzadko czynią to ekonomiści. Związek piękna i ekonomii omówiony został w odniesieniu trzech sfer analizy: misji ekonomii i jej roli społecznej, przedmiotu ekonomii oraz metodologii nauk ekonomicznych. Rozważania zawarte w prezentowanym artykule nawiązują do osiągnięć różnych nurtów ekonomii oraz innych nauk. Poszukiwanie piękna w ekonomii jest uzasadnione i spełnia ważną rolę, jako źródło inspiracji i wzbogacania podstaw metodologicznych współczesnej ekonomii.# @Dariusz Rosati# Przyczyny i mechanizm kryzysu finansowego w USA# $Celem artykułu jest wyjaśnienie przyczyn i mechanizmu kryzysu finansowego, który został zapoczątkowany w połowie 2007 roku załamaniem na amerykańskim rynku kredytów hipotecznych typu subprime. Punktem wyjścia analizy jest standardowy model rynku kredytów hipotecznych oraz identyfikacja głównych czynników wpływających na położenie krzywych popytu i podaży na tym rynku w latach 2000-2007. Na podstawie danych statystycznych autor pokazuje, że szybka ekspansja kredytów hipotecznych w tym okresie była spowodowana głównie przesunięciem krzywej podaży kredytów, przy stosunkowo niewielkim przesunięciu krzywej popytu. Wśród czynników podażowych największe znaczenie miały: obfitość finansowania spowodowana napływem kapitału zagranicznego, możliwość sekurytyzacji kredytów, spekulacyjny wzrost cen nieruchomości, niedostosowanie metod wyceny ryzyka, regulacji i nadzoru bankowego do zmienionej sytuacji na rynkach finansowych, a także nieformalne gwarancje rządowe dla instytucji pośrednictwa kredytowego i słabość nadzoru właścicielskiego nad bankami. Czynniki leżące po stronie popytu, takie jak spekulacja, spadek oszczędności ludności, oraz niski poziom oprocentowania kredytów hipotecznych odegrały mniejszą rolę.# @Grzegorz W. Kołodko# Wielka Transformacja 1989–2029. Uwarunkowania, przebieg, przyszłość# $Ponad 1,8 miliarda ludzi – od Europy Środkowej do Wschodniej Azji – jest zaangażowane już od pokolenia w wielką transformację systemową prowadzącą do gospodarki rynkowej, społeczeństwa obywatelskiego i demokracji. Proces ten ewoluuje zarówno pod wpływem chaosu, jak i celowej działalności, co w rezultacie przyniosło mieszane owoce. Zróżnicowanie obecnej sytuacji jest skutkiem spuścizny z przeszłości oraz strategii i polityki realizowanej w poszczególnych krajach w kolejnych okresach. Strategie te były i są oparte na różnych założeniach i odmiennych szkołach myśli ekonomicznej. Z płynących stąd doświadczeń wynikają tak wnioski teoretyczne, jak i praktyczne następstwa. W artykule, napisanym z perspektywy ekonomii porównawczej i przy wykorzystaniu metody tzw. alternatywnej historii, przeprowadzona jest analiza wieloaspektowego procesu wielkiej posocjalistycznej transformacji podczas minionych dwu dekad. Przedstawia on także pewne długofalowe prognozy i propozycje działań na następne pokolenie.# *2# @Jerzy Żyżyński# Neoliberalizm jako strukturalna przyczyna kryzysu a poszukiwanie dróg naprawy# $Rzeczywiste przyczyny kryzysu nie tkwią w błędach bankowców czy zachłanności finansistów. Rzeczywistej przyczyny kryzysu należy szukać w strukturalnych zmianach, jakie miały miejsce w światowej gospodarce, a zwłaszcza w gospodarce amerykańskiej, w okresie ostatnich kilkudziesięciu lat. Podłożem tych zmian było zasadnicze przestawienie sposobu myślenia w polityce ekonomicznej państw zachodnich – była to ideologia, która zaczęła dominować od przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych: ideologia neoliberalna. Jej konsekwencją były zmiany strukturalne, które ostatecznie doprowadziły do kryzysu.
Autor poddaje krytyce podstawy teoretyczne polityki ekonomicznej realizowanej w ramach ideologii neoliberalnej i analizuje podstawowe jej skutki: wzrost nierówności i finansyzację (financialization) gospodarek, która polegała na eksplozywnym wzroście rynków finansowych i oderwaniu się ich od realnej gospodarki. Stawia tezę, że problem kryzysu nie zostanie rozwiązany jeśli nie sięgnie się do strukturalnych jego przyczyn, jakie wywołał neoliberalizm. Twierdzi, że po pierwsze, trzeba zmniejszyć nierówności w podziale dochodów – temu powinien służyć powrót do progresywnych systemów podatkowych; i po drugie, trzeba ograniczyć rynki finansowe przez powrót do stabilizujących system finansowy regulacji, podobnych do amerykańskiej ustawy Glass-Steagall Act.# @Jan Jacek Sztaudynger# Rodzinny kapitał społeczny a wzrost gospodarczy w Polsce# $Od połowy lat 90-tych do modeli wzrostu gospodarczego są wprowadzane kategorie reprezentujące kapitał społeczny - więzi międzyludzkie takie jak zaufanie, przestępczość, zróżnicowanie dochodów itp. Wiedza socjologiczna i psychologiczna pozwala wskazać rodzinę jako źródło więzi międzyludzkich, a także wyznacznik szczęścia i jakości życia człowieka. Można przypuszczać, że szczęśliwi lepiej spełniają swoje role społeczne, m.in. lepiej i efektywniej pracują. Postawiliśmy zatem hipotezę: rodzinny kapitał społeczny - więzi rodzinne wpływają na wzrost gospodarczy. Precyzując: im więcej rozwodów, w stosunku do nowo zawieranych małżeństw, tym wolniejszy wzrost gospodarczy. Hipoteza ta została potwierdzona dla gospodarki polskiej w latach 1967-2006. Na skutek dezintegracji więzi małżeńskich i rodzinnych średnioroczne spowolnienie wzrostu gospodarczego było rzędu 0,6 punktu procentowego. Oznaczało to spowolnienie wzrostu gospodarczego o blisko jedną piątą. Szacunek ten jest oparty o model ekonometryczny dynamiki PKB, w którym obok współczynnika dezintegracji rodzinnej występują: dynamika zatrudnienia, stopa inwestycji i stopa przestępczości.# *1# @Barbara Jankowska# Konkurencja czy kooperacja?# $Rzeczywistość gospodarek rynkowych pokazuje, że działaniu mechanizmu cenowego, które uwidacznia się w znacznej mierze poprzez dokonujący się wśród firm proces rywalizacji, towarzyszy kreowanie powiązań kooperacyjnych między konkurentami. Ten szczególny typ relacji między uczestnikami gry rynkowej jest określany mianem koopetycji bądź kooperencji. Autorka przedstawia koopetycję jako sposób regulacji zachowań przedsiębiorstw i charakteryzuje istotę tej innowacyjnej formy więzi międzyorganizacyjnych. W artykule zaprezentowano czynniki, które warunkują sukces łączenia przez te same przedsiębiorstwa konkurencji z kooperacją i przywoływane w literaturze typy koopetycji. Systematyzacja dotychczasowych ustaleń dotyczących koopetycji jest niezbędna z punktu widzenia prowadzenia prac badawczych o charakterze empirycznym.# @Tatiana Fic# Cykl koniunkturalny w Polsce. Wnioski z modeli Markowa# $Celem artykułu jest identyfikacja faz i punktów zwrotnych oraz ocena charakteru cyklu koniunkturalnego w Polsce w latach 1995-2005. Badanie przeprowadzono z wykorzystaniem Markowowskich modeli przełącznikowych typu Hamiltona (1989). Wyniki sugerują, że w latach 1995-2005 średnia roczna stopa wzrostu PKB w okresach spowolnienia gospodarczego wynosiła ok. 2%, natomiast w okresach ożywienia gospodarka rosła średnio o ok. 5,5% rocznie. W okresie 1995-2005 w szeregu PKB wyróżnione zostały trzy cykle - podobne zmiany cykliczne zidentyfikowano dla szeregów konsumpcji indywidualnej, eksportu, importu, a także inflacji, natomiast w przypadku zmiennych takich jak nakłady inwestycyjne oraz stopa bezrobocia wyróżniono jeden cykl. Małe cykle - charakterystyczne dla szeregów trójcyklicznych – o g?rnych punktach zwrotnych przypadających na lata 1999 i 2004, miały charakter popytowy, co częściowo wiązało się z odreagowaniem kryzysu rosyjskiego oraz akcesją do Unii Europejskiej, natomiast duży cykl – widoczny we wszystkich szeregach - którego dolny punkt zwrotny zrealizował się w 2001 r. miał po części podłoże podażowe, dla kt?rego znaczenie miały uwarunkowania instytucjonalne i strukturalne.# @Aleksander Jakimowicz# O niektórych implikacjach nieliniowości w keynesizmie# $Podstawowym celem artykułu jest wykazanie, że keynesizm tradycyjny jest nauką spełniającą standardy naukowości wyznaczone przez współczesne przyrodoznawstwo, co pozwala zaliczyć go do trwałego dorobku ekonomii. Zgodnie z twierdzeniami Gödla o niezu-pełności, sformułowanie wartościowych zdań o keynesizmie nie jest możliwe jedynie na gruncie ekonomii. Właściwa ocena każdego modelu wymaga wskazania szerszego układu odniesienia. Naturalne ramy do takich rozważań stwarza ogólna teoria systemów, a w szcze-gólności jej dwa najnowsze składniki: teoria chaosu i nauka o złożoności. Zgodnie z zasadą izomorfizmu, jeśli istnieją homologie logiczne łączące odmienne dziedziny nauki i jedna z nich jest bardziej rozwinięta od innych, to możliwy jest transfer koncepcji, pomysłów i metodologii z dyscypliny bardziej zaawansowanej do dyscyplin mniej zaawansowanych. Istnieje co najmniej dziewięć homologi logicznych między ideami Keynesa a współczesnym przyro-doznawstwem, które umożliwiają prowadzenie badań interdyscyplinarnych. Na podstawie nieliniowego modelu wahań koniunkturalnych Keynesa-Samuelsona-Gabischa wykazano, że złożoność gospodarki ulega zmianie w zależności od wartości parametrów kontrolnych. Może być ona na przemian systemem subkrytycznym, krytycznym lub superkrytycznym. Występu-jąca w modelu nieskończona kaskada bifurkacji podwojenia okresu została wcześniej odkryta w wielu zjawiskach fizycznych, chemicznych czy biologicznych. Jest to piękny i niebanalny przykład homologii logicznej, który dowodzi, że keynesizm źródłowy ma istotne odniesienia do rzeczywistości.# ^2008# *6# @Urszula Płowiec# Ocena innowacyjności gospodarki polskiej a strategia rozwoju kraju# $Aby sprostać wyzwaniom epoki globalizacji Polska, której opóźnienie innowacyjności na tle krajów UE jest znaczne, powinna budować gospodarkę i społeczeństwo wiedzy. Wyrazem zaawansowania kraju w tym zakresie jest poziom sumarycznego wskaźnika innowacyjności. Polska oceniana na jego podstawie zajęła w 2007r. dalekie 23. miejsce wśród krajów UE. Dzięki konieczności realizowania postanowień Strategii Lizbońskiej w polskiej Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015 oraz w programach operacyjnych na lata 2007-2013 zawarto wiele postanowień dotyczących trójkąta wiedzy (B & R, edukacja, innowacje). Wynika z nich, że mają znacząco wzrosnąć nakłady na B & R i na kapitał ludzki, ale efekt w postaci wzrostu innowacyjności, rozumianej jako istotne zwiększenie udziału w produkcji i w eksporcie produktów o zaawansowanej technologii, ma być bardzo skromny. Przyczyną jest słabość krajowej podaży postępu technicznego, popytu ze strony dominujących w gospodarce mikro i małych przedsiębiorstw, a także infrastruktury instytucjonalnej sprzyjającej innowacyjności. Konieczne jest więc podjęcie prac nad długookresową strategią rozwoju kraju, w której wiodącym członem byłby narodowy system innowacyjności, uwzględniający również potrzebę tworzenia krajowych grup kapitałowych.# @Andrzej Cieślik# Wpływ przedsiębiorstw międzynarodowych na polski handel zagraniczny# $Celem artykułu jest zbadanie roli przedsiębiorstw międzynarodowych w międzynarodowej fragmentaryzacji procesów produkcji w Polsce poprzez ich wpływ na wielkość bilateralnej wymiany handlowej Polski z krajami OECD. Do analizy empirycznej używany jest model teoretyczny pionowo zintegrowanego przedsiębiorstwa międzynarodowego zakładający pełną specjalizację w produkcji. Model ten posłużył do wyprowadzenia związku między działalnością przedsiębiorstw międzynarodowych a wielkością wymiany handlowej. Uzyskane wyniki nie potwierdzają występowania statystycznie istotnego związku między liczbą działających w Polsce przedsiębiorstw międzynarodowych, a wielkością bilateralnej wymiany handlowej. Ponadto, statystyczna istotność zmiennych mierzących relatywne wyposażenie w czynniki produkcji handlujących ze sobą krajów wydaje się przeczyć założeniu o całkowitej specjalizacji w produkcji, na którym opiera się teoretyczny model pionowo zintegrowanego przedsiębiorstwa międzynarodowego.# @Tomasz Zalega# Gospodarstwa domowe o niepewnych dochodach a teorie konsumpcji# $Celem artykułu jest prezentacja spojrzenia na kwestie konsumpcji gospodarstw domowych o niepewnych dochodach w ujęciu tradycyjnych oraz współczesnych teorii konsumpcji. Skoncentrowano się wyłącznie na ekonomicznych teoriach konsumpcji, pomijając całkowicie koncepcje marketingu, zwłaszcza zintegrowane i empiryczne modele zachowania konsumentów z zakresu consumer behaviour, uważanego za interdyscyplinarną dziedzinę wiedzy.
Objęto analizami konsumpcję gospodarstw domowych o niepewnych dochodach, z osobami bezrobotnymi w swoim składzie w latach 2000 – 2006. Dane statystyczne pochodzą z GUS. W artykule skoncentrowano się na sytuacji dochodowej, prezentując miesięczne dochody per capita, informacje dotyczące poziomu miesięcznych wydatków na osobę i ich dynamikę. Przeanalizowano strukturę rzeczową wydatków konsumpcyjnych gospodarstw domowych o niepewnych dochodach. Dochody i wydatki przedstawiono w ujęciu nominalnym i realnym. Podsumowanie rozważań i ważniejsze wnioski kończą niniejszy artykuł.# @Arkadiusz Babczuk# Problem deficytu i długu publicznego w przedkeynesowskiej myśli ekonomicznej# $Dług publiczny stanowił przedmiot zainteresowania kierujących finansami państwowymi oraz myślicieli jeszcze na długo przed ukształtowaniem się nauki ekonomii. Akceptację kredytu publicznego można znaleźć w merkantylizmie, chociaż w XVIII wieku ponownie pojawiają się liczne głosy sprzeciwu. Szczególnie negatywnie odnosili się do takiej możliwości twórcy angielskiej szkoły liberalnej. Pierwsze głosy usprawiedliwiające przejściowe korzystanie z kredytu publicznego można znaleźć w dorobku C.F. Bastable'a.
Pełną akceptację umiarkowanego zadłużania się władz państwowych, zwłaszcza w związku z koniecznością ponoszenia wydatków o charakterze nadzwyczajnym, wyrażali natomiast ekonomiści szkoły historycznej, której aktywność przypada na drugą połowę XIX wieku. Podejmowali oni polemikę w tym zakresie z ekonomistami z szeroko pojętej szkoły neoklasycznej.# *5# @Jacek Wallusch# Ewolucja nowokeynesowskiej krzywej Phillipsa# $Prezentowany artykuł przedstawia ewolucję nowokeynesowskiej krzywej Phillipsa od jej pierwotnej wersji opartej na modelu Calvo, która uzależniała inflację od wyprzedzających oczekiwań inflacyjnych oraz zmiennej popytowej, po wersję hybrydową, rozszerzającą model podstawowy o element autoregresyjny. Tematyka została podjęta ze względu na dużą popularność tej koncepcji zarówno wśród ekonomistów akademickich jak i bankierów centralnych. W podsumowaniu zaprezentowano symulacje dla Polski bazujące na obu wersjach nowokeynesowskiej krzywej Phillipsa, które sugerują ostrożne traktowanie tej teorii w warunkach niedoskonałej informacji i procesu dezinflacyjnego.# @Oded Stark, Lukasz Tanajewski# How and Why the Incomes of Others Can Shape the Supply of Overtime Work (Jak i dlaczego dochody innych mogą kształtować podaż pracy w nadgodzinach)# $Artykuł przedstawia w jaki sposób na alokację czasu pomiędzy pracę w nadgodzinach a czas wolny wpływa porównywanie przez pracownika jego dochodu z dochodami innych osób. Autorzy wykazują, że uwzględnienie w funkcji użyteczności pracownika niezerowej (dochodowej) relatywnej deprywacji wydłuża optymalny czas pracy w nadgodzinach. Przy stałej stawce płacy za godzinę, wzrost poziomu relatywnej deprywacji pracownika powoduje, że jego czas pracy w nadgodzinach rośnie.# @Piotr Misztal# Niepełne przenoszenie zmian kursu waluty na ceny w handlu zagranicznym# $# *4# @Paweł Baranowski# Optymalna stopa inflacji w modelowaniu wzrostu gospodarczego# $W artykule weryfikujemy hipotezę o optymalnej stopie inflacji. Zbliżone hipotezy były przedmiotem wielu prac teoretycznych, natomiast próby ich empirycznej weryfikacji w modelach wzrostu gospodarczego wciąż należą do rzadkości.
W artykule przedstawiono szacunki optymalnej stopy inflacji oparte o jednorównaniowy model ekonometryczny objaśniający stopę wzrostu PKB. Model ten zbudowano w oparciu o modyfikację specyfikacji C. Jonesa (1995). Szacunki oparto o próbę przekrojowo-czasową obejmującą 15 krajów w latach 1972-2005.
Wyniki wydają się potwierdzać postawioną hipotezę badawczą o optymalnej stopie inflacji. Oszacowana zależność wskazuje, że największe długookresowe tempo wzrostu zapewnia inflacja CPI w granicach 3%-4%.# @Jan Hagemejer, Jakub Michałek# Symulacja skutków liberalizacji handlu rolnego przy użyciu modelu równowagi ogólnej# $W artykule analizowano potencjalne konsekwencje liberalizacji handlu rolnego w czasie Rundy Doha Światowej Organizacji Handlu (WTO) dla Polski i kilku wybranych krajów (Czechy, Słowacja, Francja, Niemcy, Brazylia i Stany Zjednoczone). Porównano zawartość trzech propozycji liberalizacji handlu, przedstawionych przez Wspólnoty Europejskie (WE), Stany Zjednoczone oraz grupę G–20, reprezentującą kraje rozwijające się. Przeprowadzono symulację potencjalnych skutków redukcji ceł, wsparcia finansowego i eliminacji subsydiów eksportowych przy użyciu policzalnego modelu równowagi ogólnej GTAP. Z symulacji wynika, że zmiany w strumieniach handlu krajów europejskich będą relatywnie niewielkie. W Polsce korzyści z liberalizacji mogą wystąpić w produkcji zwierząt żywych, produktów mleczarskich oraz niektórych zbóż.# @Elżbieta Rychłowska-Musiał# Stopa podatkowa jako konsekwencja struktury gospodarczej# $Artykuł jest poświęcony analizie relacji agencji zachodzącej pomiędzy właścicielem firmy (akcjonariusze), a zarządem. Problem jest znany i opisany w literaturze, ale próby pomiaru kosztów agencji w rzeczywistych przedsiębiorstwach są nieliczne i zwykle prowadzone w sposób pośredni. W artykule zaproponowano sposób szacowania kosztów agencji, wskazując trzy główne determinanty wielkości kosztów agencji w przedsiębiorstwie: stosunek decydentów do finansowania długiem, polityka w zakresie dywidendy oraz długość horyzontu analizy.
Rozważania teoretyczne uzupełniają symulacje przeprowadzone w oparciu o dane empiryczne. Okazuje się, że czynnikami wpływającymi na obniżenie kosztów agencji są długookresowe kontakty menedżerskie i wysoka dźwignia.# *3# @Stanisław Lis# Akcesja Polski do strefy euro – analiza krytyczna# $Zasadniczym celem poznawczym artykułu jest przeprowadzenie - teoretycznej i empirycznej – krytycznej analizy funkcjonujących w polskiej literaturze ekonomicznej hipotez i poglądów odnośnie kosztów i korzyści płynących z przystąpienia Polski do strefy euro. Analiza porównawcza wykazała, że bilans wejścia Polski do Unii Gospodarczej i Walutowej powinien być – w długim czasie – korzystny. Droga naszego kraju do strefy euro wydaje się jednak złożona ze względu na niespełnienie przez nasz kraj kryteriów konwergencji nominalnej (które zdaniem Autora są ahistoryczne) – a zwłaszcza realnej. Przed akcesją Polski do Eurolandu fundamentalnym problemem jest głęboka zmiana filozofii polityki ustrojowej – modernizacja państwa i gospodarki; usprawnienie polityki makroekonomicznej (mix policy) i liberalizacja gospodarki. Polska – zdaniem Autora – powinna być „dojrzała” do czerpania korzyści płynących z integracji. Jednakże przedwczesne, dobrowolne zrezygnowanie z własnej polityki pieniężnej i kursowej – w świetle przeprowadzonych badań – nie gwarantuje stabilnego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz uzyskania pożądanych i realnych korzyści płynących z integracji europejskiej.# @Jerzy Żyżyński# Stopa podatkowa jako konsekwencja struktury gospodarczej# $Autor podejmuje kwestię wpływu stopy podatkowej na poziom dochodów i konsumpcji w gospodarce i jej wpływ na wielkość budżetu. Dowodzi, że stopa podatkowa nie wpływa na ogólną wielkość dochodów. Dowodzi, że wielkość stopy podatkowej powinna być funkcją struktury gospodarki w podziale na te dwa sektory. Następnie wykazuje, że podatek w różny stanowi obciążenie, które w przypadku najbiedniejszych jest płacone kosztem konsumpcji, średnio zamożnych kosztem konsumpcji i oszczędności, a w przypadku najbogatszych kosztem oszczędności. W efekcie cięcia podatkowe w różny sposób wpływają na te grupy podatników. Analizuje strukturę obciążenia podatkiem dochodowym w Polsce i dowodzi, że wprowadzeni podatku liniowego spowodowałoby straty dla rynku konsumpcyjnego w wysokości kilkunastu miliardów złotych, za to zysk sektora finansowego.# *2# @Waldemar Florczak# Kapitał ludzki w empirycznych modelach wzrostu# $Artykuł zawiera przegląd badań empirycznych, kwantyfikujących wpływ kapitału ludzkiego na wzrost gospodarczy. Literatura dotycząca omawianego tematu jest bardzo bogata, stąd przegląd – pomimo iż reprezentatywny – nie jest w pełni wyczerpujący. W doborze przytoczonych wyników badań kierowano się kryterium częstotliwości, z jaką dane pozycje cytowano w literaturze tematu. Prezentację wyselekcjonowanych równań ograniczono jedynie do modeli najbardziej ilustratywnych, pomijając specyfikacje stanowiące uzupełnienie w stosunku do wariantów głównych.
Przedstawiony w artykule przegląd empirycznych modeli wzrostu może być pomocą w trakcie badań nad rolą kapitału ludzkiego dla rozwoju gospodarczego Polski. Wskazuje bowiem na możliwe mechanizmy łączące kapitał ludzki ze wzrostem oraz obrazuje rząd siły owych mechanizmów. Specyfikacje równań wzrostu, omówione w przeglądzie, stanowić mogą wzorzec dla ewentualnych specyfikacji funkcji wzrostu dla Polski.# @Michał Brzeziński, Marian Gorynia, Zbigniew Hockuba# Ekonomia a inne nauki społeczne na początku XXI w. Między imperializmem a kooperacją# $Relacje między ekonomią a innymi naukami społecznymi są zróżnicowane, a ich natura zmienia się w czasie. Począwszy od późnych lat 50. XX wieku nauki społeczne, np.: prawo, zarządzanie, nauki polityczne, socjologia, antropologia, psychologia, historia gospodarcza, geografia, były areną imperialistycznego natarcia ze strony ekonomii, w trakcie którego za pomocą pojęć i teorii ekonomicznych próbowano wyjaśnić zjawiska tradycyjnie należące do innych dziedzin badawczych. Od lat 80. w przypadku niektórych nauk, np. psychologii eksperymentalnej, zarządzania i socjologii, obserwujemy proces odwrotny – ekonomiści zwracają się po dane i rezultaty do innych nauk. W artykule pokazujemy, że imperializm ekonomiczny jest interdyscyplinarnym rozszerzeniem metodologicznego ideału unifikacji, który w ramach ekonomii głównego nurtu opartej na neo-Walrasowskiej teorii równowagi ogólnej (TRO) był realizowany od lat 50. XX w. Dowodzimy także, że niedawno rozpoczęty proces otwarcia ekonomii na inne nauki, częściowy odwrót od imperializmu w stronę kooperacji, był spowodowany wewnętrznymi problemami teoretycznymi i empirycznymi projektu unifikacji ekonomii na bazie TRO. Analizujemy ponadto relacje ekonomii z wybranymi naukami społecznymi oraz formułujemy metodologiczną ocenę procesu zwrotu ekonomii w kierunku kooperacji z innymi naukami.# ^2007# *6# @Adam Lipowski# Polityka gospodarcza jako instrument marketingu politycznego# $W ramach schematu analitycznego marketingu politycznego w gospodarce, partie w realizacji celu strategicznego instrumentalnie traktują politykę mikrostrukturalną. Największe znaczenie ma tu postępowanie partii rządzącej w warunkach groźby utraty władzy jeszcze przed wyborami. W dążeniu do utrzymania się u władzy partia ta stara się dostosowywać politykę mikrostrukturalną do bieżących zmian w układzie sił w parlamencie i w preferencjach wyborców. Tego rodzaju zachowanie powoduje niestabilność polityki mikrostrukturalnej . Możliwość wystąpienia tej niestabilności stanowi systemową prawidłowość instytucji demokracji przedstawicielskiej.# @Jerzy Hausner# Polityka gospodarcza - wokół dylematów i sporów# $Artykuł zawiera refleksje na temat polityki gospodarczej, sformułowane przez autora na podstawie doświadczeń wyniesionych z pracy na kierowniczych stanowiskach w rządzie. Na początek rozważa się problem istoty polityki gospodarczej. Możliwe jest przyjęcie dwu przeciwstawnych punktów widzenia. Po pierwsze, gospodarka może być postrzegana jako podmiot oddziaływania, będący złożonym systemem obiektywnie istniejących powiązań między elementami. W tym przypadku rola polityka gospodarczego przypomina rolę lekarza. Należy zbadać stan gospodarki, postawić diagnozę niedomagań a następnie zaprojektować i przeprowadzić działania terapeutyczne. Głównym problemem jest zachowanie równowagi. W drugim ujęciu, gospodarka jawi się jako system zinstytucjonalizowanych działań i społecznych reakcji na te działania. Polityk gospodarczy musi wybrać te działania, które powinny być wzmacniane oraz postawy zasługujące na popieranie oraz te, którym należy się przeciwstawiać lub które trzeba eliminować. Przy takim postrzeganiu gospodarki polityk wywiera wpływ przez instytucje a nie przez parametry, nie rozwiązuje równań opisujących stosunki ekonomiczne ale rozwiązuje problemy. Taka postawa odsuwa na dalszy plan warunek utrzymania równowagi, głównym zagadnieniem staje się zachowanie zdolności do efektywnego zarządzania gospodarką.# @Zdzisław Sadowski# Od sporu o transformację do strategii rozwoju# $Ocena dorobku polskiej transformacji okazała się przedmiotem wysoce kontrowersyjnym. Przez szereg lat wydawało się, że transformacja przyniosła wielki sukces, wprowadzając szybko ustrój liberalno - demokratyczny wraz z systemem gospodarki rynkowej. Ostatnio zostało to jednak zakwestionowane pod hasłami walki z liberalizmem i tworzenia państwa solidarności społecznej. Jednocześnie problematyka polityki gospodarczej znalazła się na dalszym planie. Zarysowała się więc wyraźna zmiana sposobu pojmowania roli państwa. Dla nauki ekonomii sprawa ustroju gospodarczego i roli państwa ma zasadnicze znaczenie. W nauce światowej analiza współczesnej ewolucji systemu gospodarki rynkowej doprowadziła do wniosku, że mechanizm rynkowy, niezbędny dla efektywności gospodarki, nie może być pozostawiony sam sobie, gdyż prowadzi do powstawania wielkich zagrożeń dla przyszłości. Potrzebne jest więc aktywne działanie wspomagające i korygujące ze strony państwa. Idea ta znalazła wyraz w koncepcji strategii trwałego rozwoju, przyjętej w programie Unii Europejskiej. Wyznacza ona państwu obowiązek racjonalnego oddziaływania na procesy rozwoju przez skojarzenie polityki gospodarczej, społecznej i ekologicznej.# @Grzegorz W. Kołodko# Sukces na dwie trzecie. Polska transformacja ustrojowa i lekcje na przyszłość# $Posocjalistyczną transformację ustrojową postrzegać należy na tle procesu globalizacji, a postęp w sferze zmian ustrojowych oceniany musi być poprzez ich wpływ na zdolności rozwojowe gospodarki. W Polsce podczas osiemnastu lat przekształceń odnotowano największy wzrost PKB spośród wszystkich krajów transformacji. Przy jej ocenie wszakże ważna jest nie tylko poprawa konkurencyjności i ilościowy wzrost produkcji, ale również społeczne i kulturowe aspekty rozwoju. Na wzrost gospodarczy złożyła się zróżnicowana dynamika w poszczególnych, wyraźnie wyodrębniających się pięciu okresach. Przy lepszej koordynacji polityki zmian systemowych z polityką rozwoju społeczno-gospodarczego można było osiągnąć wzrost PKB o około połowę większy. Nie udało się to ze względu na okresowe realizowanie wadliwej polityki gospodarczej opartej o błędne teorie ekonomiczne. Polska ma potencjał umożliwiający podwojenie PKB w ciągu następnych dziesięciu lat, ale pomimo korzyści płynących z globalizacji i integracji z Unią Europejską nie zostanie on wykorzystany ze względu na ogólną dysfunkcjonalność polityki. Polska transformacja to sukces, ale tylko w dwóch trzecich.# @Wacław Wilczyński# Dylematy polityki ustrojowej po 18 latach polskiej transformacji# $Przełom roku 1989 otworzył Polsce drogę do demokracji i do gospodarki rynkowej. Spory o kształt ustroju gospodarczego okazały się jednak długotrwałe. Pryncypia neoliberalne starły się z koncepcjami socjaldemokratycznymi. Zrozumiałe, po ponad 40 latach totalitaryzmu nadzieje na natychmiastową poprawę sprzyjały postawom roszczeniowym a nie poszukiwaniu optymalnego ustroju gospodarczego. Po krótkiej terapii radykalnej zwyciężyła idea „trzeciej drogi” i zwrot w kierunku „państwa opiekuńczego”. W rezultacie w latach 1993-2007 dług publiczny wzrósł o ponad 300 miliardów zł. Struktura wydatków budżetowych ma charakter socjalny i nie wspomaga rozwoju gospodarki. Zbyt wysoka stopa redystrybucji obniża stopę inwestycji i utrudnia wzrost zatrudnienia. Nie ulega wątpliwości, że bardziej konsekwentna polityka społeczno - gospodarcza dotychczasowych rządów umożliwiłaby szybsze tempo zmian strukturalnych. Gospodarce polskiej potrzebna jest konsekwentna polityka ustrojowa, zwiększenie zakresu wolności gospodarczej i odejście od sprzecznych z prawami gospodarki rynkowej przywilejów sektora państwowego oraz niektórych grup zawodowych. Warunkiem sukcesu gospodarki polskiej w długim okresie jest przeciwdziałanie centralizacji zarządzania i hasłom narodowo-populistycznym, utrudniającym budowę społeczeństwa obywatelskiego.# @Tadeusz Kowalik# Polska transformacja a nurty liberalne# $Sukcesom transformacji w Polsce towarzyszą zjawiska negatywne. Wystąpiły one z większą intensywnością niż w innych krajach regionu. W perspektywie ekonomii porównawczej, współczesny polski ład społeczno-ekonomiczny cechują następujące zjawiska: 1) masowe i długotrwałe bezrobocie; 2) niska stopa zatrudnienia; 3) duży zakres ubóstwa; 4) wysoka liczba bezdomnych oraz niedożywionych dzieci; 5) duże i rosnące rozpiętości płac i dochodów rodzące niebezpieczeństwo oligarchizacji demokracji; 6) złe warunki pracy; 7) zanik związków zawodowych niemal nieistniejących w sektorze prywatnym; 8) kryzys państwa opiekuńczego; 9) prywatyzacyjna praktyka sprzeczna z wymogami dystrybutywnej sprawiedliwości.
Ten ład społeczno-ekonomiczny jest rezultatem konserwatywnej, neoliberalnej polityki, która w Polsce jest całkowicie bezzasadnie utożsamiana z liberalizmem w ogóle. Artykuł poświecony jest próbie rewindykacji tych nurtów liberalnych, które są otwarte na problematykę pełnego zatrudnienia, socjalnego bezpieczeństwa, demokracji właścicielskiej, egalitaryzmu i dystrybutywnej sprawiedliwości.# @Leszek Zienkowski# Determinanty i perspektywy wzrostu gospodarczego w nadchodzących latach - próba syntezy# $W artykule zaprezentowane są na wstępie wyniki porównawczych analiz międzynarodowych dotyczących uwarunkowań dla trwałej i wysokiej dynamiki wzrostu gospodarczego wraz z wskazaniem miejsca (odległego) gospodarki polskiej wśród porównywanych krajów. W dalszej części przedstawione są poglądy autora dotyczące podstaw obecnego wysokiego tempa wzrostu w Polsce oraz perspektyw rozwojowych w Europie i w Polsce w nadchodzących latach. Sformułowana została hipoteza o wysokim prawdopodobieństwie nadejścia dekoniunktury za dwa, trzy lata. Powstanie w związku z tym ryzyko spadku tempa PKB w Polsce do poziomu 1-2% rocznie oraz długotrwałej recesji w przypadku braku rozległych reform w okresie dobrej koniunktury. Następnie przedstawione są w formie dyskusyjnej priorytety reform gospodarczych – poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej, ograniczenie wydatków budżetu i tą drogą zmniejszenie deficytu sektora finansów publicznych. Na zakończenie poruszona jest problematyka korzyści z wejścia Polski do strefy Euro z punktu widzenia potencjalnego tempa wzrostu PKB.# @Marek Belka# Rozszerzenie europejskiej unii walutowej a perspektywy rozwoju gospodarczego Polski# $Polska dysponuje istotnymi przewagami konkurencyjnymi wynikającymi z relatywnie niższych kosztów wytwarzania. Ale wszyscy doskonale wiemy, że ta przewaga kosztowa topnieje. Między innymi w wyniku konfrontacji z kontrahentami spoza Unii Europejskiej, z krajów, które rozwijają się jeszcze dynamiczniej niż my. Zjawisko to jest poniekąd nieuchronne. Ponadto polska przewaga kosztowa topnieje także w wyniku ciągłej presji aprecjacyjnej na złotego. Silna presja inflacyjna także powodować może topnienie owej cennej przewagi. Uznać należy, że stoimy przed swego rodzaju wyścigiem z czasem. Z jednej strony nieuchronnie tracimy kosztową przewagę konkurencyjną. Celem jest więc jej utrzymywanie, a przynajmniej tracenie jej w jak najwolniejszym tempie. Z drugiej strony trzeba budować nowe przewagi. Dlatego polityka makroekonomiczna powinna koncentrować się na tym, by Polska jak najszybciej weszła do Europejskiej Unii Walutowej. Bez tego złoty będzie się wzmacniał, a niestabilność tego trendu dodatkowo utrudniać będzie prowadzenie działalności gospodarczej (w szczególności niewielkim przedsiębiorstwom, które nie mogą się zabezpieczać przed ryzykiem walutowym). Przystąpienie do Europejskiej Unii Walutowej daje Polsce dodatkowy czas na zbudowanie gospodarki nowoczesnej, zapobiega jeszcze większej aprecjacji złotego, a więc zapobiega tej utracie przewag kosztowych, które w dalszym ciągu posiadamy, choć w coraz mniejszym stopniu.# *5# @Michał Kalecki# Nieznany raport z 1939 roku (Ile Niemcy mogą wycisnąć z Polski)# $Okoliczności odnalezienia tego dokumentu są wyjaśnione w zamieszczonej, jako uzupełnienie tekstu Michała Kaleckiego nocie napisanej przez profesora Jana Toporowskiego. Publikowany po raz pierwszy przez „Ekonomistę” dokument opracowany przez Michała Kaleckiego podczas jego pobytu w Wielkiej Brytanii nie był dotychczas znany badaczom piśmiennictwa autora.
Redakcja przekazuje wyrazy podziękowania profesorowi Janowi Toporowskiemu za udostępnienie dokumentu oraz profesorowi Jerzemu Osiatyńskiemu za jego przetłumaczenie na język polski.# @Jan Toporowski# Posłowie do raportu Michała Kaleckiego# $Okoliczności powstania i odnalezienia raportu M. Kaleckiego są przedstawione w treści posłowia.# @Tomasz Tokarski# Efekty skali a akumulacja kapitału i wzrost zatrudnienia# $Artykuł zawiera próbę teoretycznej analizy wpływu efektów skali makroekonomicznej funkcji produkcji na proces akumulacji kapitału, wzrost produkcji i wzrost zatrudnienia. Analizy te prowadzone są na gruncie modelu wzrostu gospodarczego będącego kompilacją neoklasycznego modelu wzrostu z modelami płac efektywnościowych.
Poszukuje się długookresowych ścieżek stóp wzrostu zasobu kapitału, strumienia produktu oraz liczby pracujących przy założeniu, iż makroekonomiczna funkcja produkcji w gospodarce charakteryzuje się jednorodnością dowolnego stopnia. Przyjmując założenie, iż poziom płac realnych (równoważących rynek pracy) kształtuje się według mechanizmu opisanego przez modele płac efektywnościowych, szuka się wzajemnych współzależności zachodzących pomiędzy procesami akumulacji kapitału, wzrostu produkcji i wzrostu zatrudnienia.# @Waldemar Florczak# Mikro- i makroekonomiczne korzyści związane z kapitałem ludzkim# $Artykuł omawia mikroekonomiczne podstawy analizy korzyści indywidualnych i społecznych oraz efektów zewnętrznych związanych z kapitałem ludzkim. Przyjęto, że kapitał ludzki można utożsamić z poziomem wykształcenia jednostki. Artykuł ma charakter przeglądowy – zawiera liczne odwołania do badań empirycznych.
Autor przedstawia spójną metodę kwantyfikacji poszczególnych rodzajów efektów zewnętrznych wynikających z zastosowań kapitału ludzkiego oraz teoretyczne rozważania dotyczące specyfikacji makroekonomicznych modeli wzrostu, wykorzystujących kapitał ludzki.# @Joanna Siwińska# Badanie roli edukacji w rozwoju gospodarczym# $Pomimo, że modele teoretyczne jednoznacznie wykazują, że edukacja i kapitał ludzki mogą stymulować rozwój gospodarczy, to wyniki dotychczasowych badań empirycznych są niejednoznaczne. Część z nich wykazuje, że edukacja i kapitał ludzki przyspiesza wzrost produkcji per capita, część natomiast dowodzi, że taka zależność nie istnieje.
Celem artykułu jest ponowne zbadanie znaczenia edukacji i kapitału ludzkiego dla rozwoju gospodarczego prostymi metodami ekonometrycznymi.
W obliczeniach używam trzech różnych miar edukacji i sprawdzam na ile ich wpływ na wzrost gospodarczy jest stabilny. Okazuje się, że w niektórych modelach dwa spośród trzech mierników edukacji okazują się być statycznie nieistotne. Nie można jednak wykluczyć, że wyniki zostały wypaczone przez niedoskonałość użytych danych. Dalsze badania powinny więc koncentrować się przede wszystkim na poprawie jakości danych dotyczących edukacji, oraz na badaniu bardziej złożonych relacji pomiędzy kapitałem ludzkim a wzrostem.# *4# @Eugeniusz Kwiatkowski, Tomasz Tokarski# Bezrobocie regionalne w Polsce w latach 1995–2005# $Celem artykułu jest przedstawienie opisowej próby oraz statystycznej analizy regionalnego zróżnicowania bezrobocia w Polsce w latach 1995 – 2004 . Analizy te prowadzone są w oparciu o dane statystyczne z badań aktywności ekonomicznej ludności (Labour Force Survey). W artykule analizuje się zarówno wpływ sektorowych struktur zatrudnienia i wartości dodanej na wojewódzkie stopy bezrobocia , jak i wpływ dynamiki wojewódzkiego PKB na zmiany stóp bezrobocia w polskich województwach w rozważanym przedziale czasu.# @Krzysztof Rybiński, Urszula Sowa# Global Reserves Management (Globalne zarządzanie rezerwami walutowymi)# $Artykuł przedstawia przyczyny szybkiego wzrostu rezerw walutowych banków centralnych (w ciągu 10 lat rezerwy te uległy potrojeniu – w roku 2006 przekroczyły 5 bilionów USD). Autorzy proponują nową koncepcję podejścia do analizy i projektowania działań neutralizujących negatywne skutki występowania obfitych rezerw, KAPOR: Koszt Alternatywny Posiadania Obfitych Rezerw. KAPOR jest zdefiniowany jako utracone tempo wzrostu PKB z powodu zbyt konserwatywnego sposobu zarządzania rezerwami dewizowymi przez bank centralny w danym kraju. Oszacowano wielkość KAPOR dla 33 krajów, których rezerwy stanowią trzy-czwarte ogólnoświatowego poziomu rezerw.
W warunkach rosnącej przejrzystości polityk bankowości centralnej upowszechnia się strategia Krzysztof Rybiński, Urszula Sowa bezpośredniego celu inflacyjnego i efektywnego zarządzanie rezerwami dewizowymi. Banki centralne rozpoczęły wspólny, w sensie czasu i metod, proces dywersyfikacji rezerw walutowych.
Artykuł zawiera szereg hipotez na temat skutków tego procesu dla relatywnych cen różnych klas aktywów. Wiele wskazuje na to, że nowy stan równowagi tych cen może być istotnie różny od tego, który obserwowaliśmy w XX wieku.
W kontekście nowej strategii zarządzania rezerwami walutowymi autorzy analizują globalne ryzyka dla stabilności finansowej i oceniają, że to przede wszystkim banki centralne i rządy w krajach uwikłanych w powstanie globalnych nierównowag powinny podejmować działania na rzecz utrzymania globalnej stabilności cen i globalnej stabilności finansowej.# @Michał Brzoza-Brzezina, Jacek Socha# Sztywność nominalnych wynagrodzeń oraz jej wpływ na politykę pieniężną# $Do badania sztywności wynagrodzeń nominalnych w dół w Polsce wykorzystywano sprawozdania finansowe średnich i dużych przedsiębiorstw. Z danych źródłowych wyeliminowano wpływ rotacji pracowników na poziom wynagrodzeń ogółem. Otrzymane wyniki pokazały sztywność wynagrodzeń . Dezagregacja danych pozwala stwierdzić istnienie znacznych różnic pomiędzy poszczególnymi sektorami, przy braku sztywności w sektorach wysoko konkurencyjnych i istotnej sztywności w sektorach zmonopolizowanych i stanowiących własność państwową . Tym niemniej, sztywność nominalnych wynagrodzeń w Polsce zdaje się być niższa niż w innych krajach, choć wyniki nie są doskonale porównywalne ze wzglądu na odmienne zbiory danych wykorzystanych w badaniach.# @Michał Gradzewicz, Jan Hagemejer# Marże monopolistyczne i przychody skali w gospodarce polskiej# $Badanie zostało przeprowadzone na dużej próbie przedsiębiorstw przemysłowych i usługowych w latach 1996 – 2004 i dotyczy szacunków efektów skali oraz wielkości marż monopolistycznych. Zastosowana metoda, polegająca na zużyciu zmiennych.# *3# @Zbigniew Madej# Czy wiedza o polityce gospodarczej jest nauką?# $Na postawione w tytule pytanie można odpowiedzieć pozytywnie, gdyż dla wiedzy tej da się wydzielić odrębny przedmiot zainteresowań i zastosować w niej naukowe metody badawcze. Ponadto wiedza ta ma już swój dorobek i liczną kadrę naukową. Przedmiotem zainteresowań omawianej dyscypliny jest rzeczywistość polityczna w sferze gospodarczej czyli aktywność władz państwowych i samorządowych w obszarze gospodarki. Z tego tytułu wiedzę o polityce gospodarczej należałoby zaliczyć do nauk politologicznych, a nie do ekonomicznych, jak się powszechnie uważa. W ramach omawianej wiedzy można stosować naukowe metody badawcze: weryfikację i falsyfikację (Karl Popper) i można ją nazywać politologią gospodarczą. Otwarte jest natomiast pytanie, czy występują w niej paradygmaty w takiej postaci, jaką im nadał Thomas Kuhn.# @Marian Gorynia, Barbara Jankowska# Koncepcja klasterów jako sposób regulacji zachowań podmiotów gospodarczych# $W rozwiniętych gospodarkach rynkowych działanie „mechanizmu cenowego” obudowane jest funkcjonowaniem różnego typu rozwiązań instytucjonalnych, które wspierają i uzupełniają regulacyjną rolę neoklasycznego systemu cen, zamiast ograniczania roli rynku. Szczególnym przypadkiem jednoczesnego wzajemnego przenikania się relacji konkurencyjnych i kooperacyjnych jest koncepcja klastrów.
W artykule podjęto próbę rekonstrukcji najważniejszych elementów koncepcji klastrów Najpierw zaprezentowano jej genezę, ze szczególnym uwzględnieniem związków z teorią regulacji gospodarki. Następnie przedstawiono definicje, atrybuty i typologie oraz kryteria identyfikacji klastrów.
Przeprowadzone rozważania wydają się potwierdzać, że koncepcja klastrów stanowi uzupełnienie brakującego elementu ekonomii neoklasycznej i rozbudowanie ważnego wątku nowej ekonomii instytucjonalnej – wprowadza do analizy element zaufania do partnerów.# @Piotr Pysz# Ordoliberalna koncepcja polityki gospodarczej Waltera Euckena# @Według Waltera Euckena niewidzialna ręka rynku Adama Smitha wymaga koniecznie wsparcia poprzez politykę gospodarczą zmierzającą do ukształtowania w gospodarce ładu konkurencyjnego. Zasadniczym celem zaprezentowanej w artykule ordoliberalnej koncepcji polityki gospodarczej jest stworzenie teoretycznych podstaw dla polityki kształtowania konkurencyjnego ładu gospodarczego. Który jednocześnie zapewniałby jednostkom ludzkim życie w wolności oparte na zasadach etyki. Istotną właściwością koncepcji polityki gospodarczej Euckena jest jej kompleksowość. Ujmując w główne zadania gospodarki, funkcje państwa, nadrzędne wartości społeczne, zasady kształtowania konkurencyjnego ładu gospodarczego, metody i instrumenty polityki gospodarczej oraz funkcje podmiotów w gospodarce koncepcja ta stwarza intelektualne przesłanki sprzyjające przezwyciężeniu występujących współcześnie w wielu krajach a także w Unii Europejskiej słabości polityki gospodarczej.# *2# @Andrzej Sławiński# Ryzyko utraty kontroli nad wysokością realnej stopy procentowej w systemie izby walutowej# $# @Renata Grzęda Latocha# Inflacja jako wielomianowa funkcja luki produkcyjnej# $# @Piotr Krajewski,Michał Mackiewicz# Długookresowy wpływ polityki fiskalnej na stopę inwestycji# $# *1# @Beata Stępień, Katarzyna Szarzec# Ewolucja poglądów w teorii ekonomii na temat koncepcji człowieka gospodarującego# $Artykuł przedstawia ewolucję poglądów ekonomistów na temat człowieka gospodarującego; od modelu jednostki cechującej się pełną racjonalnością, zawsze dążącej do maksymalizacji celu gospodarczego i dysponującej pełną wiedzą o otoczeniu, do obrazu człowieka o racjonalności ograniczonej, ulegającego rutynom, działającego często oportunistycznie, ograniczonego w wyborach pod wpływem otoczenia.
Artykuł ukazuje, jak istotne dla prowadzenia rozważań naukowych, jest sprecyzowanie poglądów na temat podstawowej składowej systemu gospodarczego, jaką stanowi jednostka. Szczególną uwagę poświęcono porównaniu koncepcji człowieka gospodarującego w szkołach ekonomii głównego nurtu i nowej ekonomii instytucjonalnej.
Prezentowany jest pogląd, że pomimo „urealnienia” modelu człowieka gospodarującego i stopniowego zbliżania się ujęć podmiotu gospodarującego w ekonomii i socjologii, wyparcie modelu homo economicus inną, alternatywną koncepcją, jest w najbliższym czasie mało prawdopodobne.# @Oded Stark# A Preference for Migration# $Zachowania migracyjne wynikają, przynajmniej do pewnego stopnia, z preferencji w stosunku do migracji. Wzorzec migracji wynikający z preferencji w stosunku do migracji zależy od dwóch kluczowych czynników: mechanizmu imitacji oraz możliwości zaangażowania się w migracje. Wskazujemy, że kombinacja tych dwóch czynników determinuje to, czy preferencje w stosunku do migracji przełożą się na rzeczywiste działania oraz podajemy przykłady ilustrujące, w jaki sposób wykształcają się rzeczywiste działania oraz podajemy przykłady ilustrujące, w jaki sposób wykształcają się określone wzorce migracji. W szczególności, imitowanie preferencji pro-migracyjnych prowadzi do scenariuszy migracyjnych, które w przeciwnym razie nie miałyby miejsca.# @Paweł Kumor, Jan Jacek Sztaudynger# Optymalne zróżnicowanie płac w Polsce - analiza ekonometryczna# $Stawiamy hipotezę, że istnieje optymalne zróżnicowanie płac. Jeśli zróżnicowanie płac jest mniejsze od optymalnego jednostki najbardziej twórcze efektywne nie są wystarczająco wynagradzane i motywowane. Jeśli zróżnicowanie płac jest wyższe od optymalnego pracownicy i niższych kwalifikacjach mają niskie place. Poczucie niesprawiedliwości i wyzysku godzi w więzy międzyludzkie, ogranicza zaufanie i kapitał społeczny.
Analiza empiryczna została przeprowadzona dla gospodarki Polski w latach 1980-2004. Z naszych wstępnych oszacowań wynika, że od 1994 roku zróżnicowanie płac jest wyższe od optymalnego i stopniowo narasta. Największe spowolnienie wzrostu PKB spowodowane nadmiernym zróżnicowaniem płac wystąpiło w latach 2003 i 2004, kiedy przekroczyło 3 punkty procentowe. Wynik ten wydaje się nieco przeszacowany. Mgły na to wpłynąć inne zmienne, na przykład przestępczość.# @Jacek Prokop, Marek Dietl# Monopolizacja tripolu# $W artykule rozważana jest możliwość monopolizacji gałęzi poprzez wykup firm konkurencyjnych przy braku ograniczeń ze strony urzędów regulujących rynki. W odróżnieniu od dotychczas opublikowanych literaturze przedmiotu prac, autorzy podejmują analizę triopolu w sytuacji, gdy firma wykupująca po dokonaniu przejęcia dokładnie jednego z konkurentów może stać się liderem rynkowym typu Stackelberga. W pracy udowodniono, że możliwe jest wówczas zyskowne przejęcie konkurentów przez pojedyńczego wykupującego, co oznacza, że rynek samoistnie nie jest w stanie zapobiec procesowi przejęć prowadzącemu do monopolizacji gałęzi. Konieczna jest zatem aktywna ingerencja urzędu antymonopolowego w celu zablokowania ewentualnych fuzji i przejęć w gałęziach triopolistycznych.#